De Arnhemse Orchidee Kring

U hebt geen kas, maar wel een of meer orchideeën?

Niets aan de hand, u bent niet de enige. Veel van onze kringleden doen het zonder kas en hebben toch mooie exemplaren. Hoe doen ze dat? Er zijn meerdere methoden.

• Gewoon op de vensterbank, dat gaat goed met veel van de moderne kruisingen die bij tuincentra te koop zijn. Phalaenopsis, Dendrobium, Miltonia, Cambria en andere soorten groeien en bloeien achter het glas met wat zorg goed. Kijkt u verder in dit artikel en kijkt u ook bij 'Een orchidee uit de winkel'.
• In de winter binnen in een koele kamer en in de zomer in de tuin of balkon gaat ook goed, u kunt zo wat meer soorten orchideeën kweken. Tussen 15 mei, IJsheiligen, en voor de wintervorst kunnen veel soorten orchideeën naar buiten.
• Een vitrine in de kamer geeft een heel mooi resultaat en is vooral geschikt voor kleinere soorten. Soms wordt in een paludarium een aantal orchideeën geplaatst.
  

Orchideeën stellen verschillende eisen en in huis zijn er beperkte mogelijkheden, in de koude periode is de luchtvochtigheid laag en verdampen de planten meer water dan in de zomer. De  omstandigheden in de woning zijn dan ook belangrijk. Veel zon op de planten moet u om twee redenen vermijden. Ten eerste is de hoeveelheid licht dan te groot, ten tweede wordt de plant te warm en de groei stopt. Ligt het venster toch op het zuiden dan moet u bij helder weer en zeker in de zomer schermen.

De meeste orchideeën zijn van huis uit epifyten, ze groeien in de natuur op takken of tegen de stam van bomen en struiken. De wortels zijn daardoor gewend zo nu en dan droog te worden en dan weer kletsnat. U kunt dat nabootsen door de orchidee pas water te geven als de wortels weer droog zijn. Dat kunt u controleren door de plant met binnenpot even uit de overpot te halen en te kijken of er water onder in de overpot zit, zijn de wortels nog groen, is de onderkant van de binnenpot nog vochtig dan kan nog een paar dagen gewacht worden met dompelen. Zijn de wortels en de binnen en buitenpot droog, dan kan de orchidee met binnenpot en al ondergedompeld worden in een bak met lauw water uit de kraan of uit de regenton.

Ochideeën verdelen we onder andere in koude, gematigde en warme temperaturen. De Cymbidium heeft liever een wat koudere omgeving dan bijvoorbeeld een Phalaenopsis die het graag wat warmer heeft. Bijna alle orchideeën kunnen tegen nachtelijke afkoeling. In alle seizoenen geldt dat er een temperatuurverschil kan zijn van ongeveer 7°C tussen dag en nacht voor zowel de koude, gematigde en warme omgeving van een orchidee. Dat kan dus ook in de huiskamer. Het kan zijn dat er bij een te koude nachttemperatuur in de huiskamer de knoppen van de orchidee afvallen. Jammer, maar geen nood, de plant kan weer opnieuw gaan groeien en bloeien. Het is de uitdaging om de orchidee met enig geduld weer in bloei te krijgen.

Mensen met groene vingers gebruiken regelmatig wat meststof. Dat kan gewone kamerplantenvoedsel zijn, maar ook kwekersmest. We hebben leden van onze kring die geen plantenvoedsel gebruiken en mooie planten kweken. We hebben daarnaast leden die veel kwekersmest gebruiken en ook mooie orchideeën kweken. Bij de kring Arnhem verkopen wij verschillende meststoffen bij het kringwinkeltje. Vraag gerust om advies bij Jan en Alie Pallada van de kring Arnhem. Zij hebben voorjaars-, zomer- en najaarsmest. In de winter groeien planten minder snel en dus is er weinig tot geen mest nodig.

Het paludarium

Is een kunstmatige leefomgeving die zowel een land- als een watergedeelte heeft. Wie aan een paludarium begint, moet er rekening mee houden dat alle delen nog bereikbaar moeten blijven voor het onderhoud. Een paludarium vraagt wel meer tijd vraagt dan een aquarium. En niet alleen voor de inrichting, maar ook voor het onderhoud! Voor men er echter aan begint, is eerst de vraag welke planten en eventueel dieren in men in het paludarium wil verzorgen. Dan komen beslissingen over verlichting, temperatuur en ventilatie.

 

Het inrichten

Er zijn planten die de gastplant/boom gebruiken als bevestiging, andere trekken uit de epifytentak hun voedsel. Mogelijk materiaal voor het hechten van epifyten zijn bijvoorbeeld kurk en druiventakken. Om de planten te bevestigen zijn waterhoudende lijm en een lijm pistool makkelijk materiaal.

 

Planten

Koop de planten zo klein mogelijk om ze in goede conditie te kunnen houden. Er zijn naast orchideeën drijfplanten, moerasplanten, bovenwater planten. Let bij aankoop van de planten natuurlijk op ongedierte. Gebruik bij het bestrijden van ongedierte het liefst geen vergif, maar goed kijken en schoonmaken eventueel opnieuw oppotten. Kies voor orchideeën die geschikt zijn voor een warme kas en geen rustperiode kennen. Daarnaast zijn er natuurlijk ook andere planten mooi om te combineren. Varens, Bromelia’s, Tillandsia’s. Keus genoeg.

 

Advies

Er zullen binnen onze kring zeker leden zijn die ervaring hebben met orchideeën kweken in een paludarium. U kunt altijd advies vragen bij het bestuur. Zij zijn op de hoogte wie van de kringleden een paludarium heeft.

Phalaenopsis
Phalenopsis verdraagt veel en is in veel variëteiten te koop, op dit moment is het de meest verkochte kamerplant. Phalaenopsis kan meer dan één maal bloeien. Hierbij is geduld een schone zaak. Regelmatig een klein dopje kamerplantenvoedsel kan helpen, 

er is bij de kring Arnhem ook kwekersmest te koop in het winkeltje. Is de plant uitgebloeid dan kan de plant naar een plek waar het mogelijk iets koeler is. Halveren van water en voedsel geven is dan voldoende. De steel kan voor een deel blijven zitten als de steel groen blijft. Wordt de steel geel of bruin dan kunt u deze zo kort mogelijk aan de plant afknippen. En dan komt het geduldig zijn totdat de plant weer in bloei wil komen. Blijft de steel groen dan kan deze ruim boven de derde of vierde knoop van onderen afknippen. Meestal maakt de Phalaenopsis eerst een nieuw blad voordat de plant weer wil bloeien.

De Cymbidium zien we ook vaak in bloemenwinkels en tuincentra, dit zijn net als de Phal. hybriden oftewel kruisingen tussen twee of meerdere soorten Cymbidium. Deze ochidee kan bijvoorbeeld heel goed in een iets koelere serre staan, dan bloeit de plant langer. Deze orchidee kan na de bloei op een beschutte plaats naar buiten. Gewoonlijk staat de Cymbidium strak in de bloempot, daar houdt deze orchidee van. Voor langer plezier van de plant geef veel water en veel meststof tijdens de bloei, lente, zomer en vroege herfst. De orchidee hoeft pas naar binnen net voor de eerste nachtvorst. Laat de plant overwinteren op een koele plek (10-15°C) en geef net dat beetje water, zodat de bulben onder aan de plant niet verschrompelen. Als er een nieuwe scheut en of bloemtak verschijnt kan er weer voorzichtig aan meer water en meststof gegeven worden. En als alles goed gaat kan de plant weer naar de huiskamer als bij de Cymbidium de eerste bloemen open gaan. Deze orchidee bloeit dus één keer per jaar, maar dan mag de Cymbidium er ook zijn!

Venusschoentjes zijn er in verschillende bloemmaten, kleuren, enkelbloemig en meerbloemig. De laatste vaak een of twee in bloei, valt er een af dan komt die nieuwe bloem er alweer aan. Ook het blad is of effen groen of gemarmerd, lichtgroen, donkergroen. De Paphio maakt geen bulb, maar een bladrozet of de bladeren staan tegenover elkaar. De wortels vraag continue vocht, maar niet nat. Ook hoeft deze plant wat minder meststof dan bijvoorbeeld de Cymbidium. De Paphiopedilum heeft graag een dag-nacht temperatuur van 22/23-16°C. Het venusschoentje met gemarmerd blad kan wat meer warmte hebben dan de venusschoen met groen blad. Bij het jaarlijks verpotten in luchtige bark is het nodig voorzichtig te zijn met de wortels, deze zijn kwetsbaar. Deze bark verkopen we in twee maten bij het winkeltje van kring Arnhem.

Dit is een verzamelnaam voor een keur aan soorten die met elkaar gekruist zijn. Om een paar voorbeelden te geven:

Burrageara: Cochlioda x Miltonia x Odontoglossum x Oncidium

Odontioda: Cochlioda x Odontoglossum

Vuylstekeara: Cochlioda x Miltonia x Odontoglossum

Wilsonara: Cochlioda x Odontoglossum x Oncidium

Al deze orchideeënkruisingen hebben gemeen dat ze prachtig zijn in kleur en vorm. Er zijn vele vormen en kleuren mogelijk. Bij alle planten groeit de bloeiaar tussen de bulb en blad uit. Overeenkomsten zijn dat de basis, bulben en blad, zeer op elkaar lijken. De bulben zijn mooi middelgroen en rond- of eivormig, enigzins afgeplat. Het blad is eveneens mooi met een scherpe nerf, er staan 1 of 2 bladeren op een bulb.

Als deze orchidee uitgebloeid is kunt u deze overhouden en om te beginnen een nieuwe bulb met blad opkweken. De plant kan na 15 mei en voor de vorst lekker buiten hangen. In de zomer ruim water en plantenmest geven. In de winter kan deze orchidee koeler gehouden worden dan bijvoorbeeld de Phalaenopsis. Daardoor kan veel minder water en mest gegeven worden. Veel licht, geen harde zon, luchtbeweging en nevelen zijn dan gewenst.

Botanische orchideeën
Deze planten zijn te koop bij gespecialiseerde kwekerijen en heel soms bij bloemenwinkels en tuincentra. Brassia, Masdevallia, Phalaenopsis equestris en Rossioglossum zijn gesignaleerd. Er zijn hobby-kwekers met mini-orchideeën in een paludarium (een afgesloten, glazen bak waarin de luchtvochtigheid hoog is, er kunnen kleine planten en dieren in gehouden worden).

Er zijn liefhebbers van orchideeën die in huis op verschillende plekken planten houden, waaronder natuurlijk de vensterbank. Ook daar kunnen botanische planten het prima doen. Wel is kwekersmest nodig, want op de lange duur zullen de botanische orchideeën het minder goed doen op kunstmest uit de tuincentra. Er bestaat voorjaars-/bloeimest, zomermest voor als de planten de meeste warmte en licht krijgen en dus ook water en meststoffen, en herfstmest. In de wintermaanden krijgen de planten weinig water en mest. Soms staan botanische orchideeën droog omdat dat in de natuur ook zo is. Deze speciale orchideeën staan het meest dicht bij de natuur, omdat ze niet gekruist zijn met andere soorten, zodoende volgen de hobbyisten bij de orchideeën de volgorde van de seizoenen uit de streek waar de speciale orchidee vandaan komt. Koopt u een botanische orchidee bij een kweker vraag dan altijd naar de naam, de kweekwijze en de oorsprong van de plant. Zo kan dan via internet of boeken uitgezocht worden hoe de orchidee het beste gekweekt kan worden. Op deze wijze wordt een teleurstelling voorkomen. Het is een leuke en boeiende uitdaging om zelfs botanische orchideeën in huis, balkon en tuin te laten groeien en bloeien.